Koeltorens

Op deze pagina: 

• Legionellabesluit en legionellabeheersplan
• Definities
• Maatregelen
• Best Beschikbare Technieken
• Staalname
• Meer info

Legionellabesluit en legionellabeheersplan

In het Legionellabesluit worden koeltorens beschouwd als een aparte risico-installatie. Zij zijn vaak de oorzaak van clusters van de veteranenziekte. Ook koeltorens die tot bedrijven horen, vallen onder het Legionellabesluit.

Ter ondersteuning van exploitanten die een beheersplan en risicoanalyse (laten) maken, heeft het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid de leidraad "Het legionellabeheersplan voor koeltorens: Wat moet er zeker instaan?" (PDF, 185 kB) opgesteld. Die leidraad is louter een hulpmiddel en richtinggevend document en geen wetgeving. De inhoud ervan werd samengesteld aan de hand van gangbare praktijkhandelingen en goede praktijken uit binnen- en buitenland.

Terug naar boven

Definities 

Koeltoren

Een koeltoren wordt gedefinieerd als een systeem dat toelaat warmte van een proces naar de omgeving af te voeren, waarbij water rechtstreeks in contact wordt gebracht met de lucht en waarbij aerosol kan ontstaan. Meerdere koeltorens die eenzelfde proces bedienen, zelfs al worden ze trapsgewijs ingeschakeld, worden beschouwd als één enkele koeltoren.

Koeltorentypes

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen 2 types koeltorens:

• Koeltorens met natuurlijke trek zijn koeltorens waarin de luchtstroming het gevolg is van het temperatuurverschil tussen de lucht in de toren en die erbuiten.
• Koeltorens met geforceerde trek zijn koeltorens waarin de luchtstroming op gang gebracht wordt door een ventilator.

Daarnaast wordt een onderscheid gemaakt tussen koeltorens die wel of geen gebruik maken van oppervlaktewater.

Bestaande of nieuwe koeltorens

Een bestaande koeltoren is al in gebruik bij de inwerkingtreding van het Legionellabesluit (4 mei 2007) of wanneer voor deze koeltoren een bouwvergunning werd aangevraagd maximaal één jaar na de inwerkingtreding van het Legionellabesluit (vóór 4 mei 2008).

Een koeltoren wordt beschouwd als een nieuwe koeltoren wanneer de bouwvergunning minimaal 1 jaar na de inwerkingtreding van het Legionellabesluit (na 4 mei 2008) werd aangevraagd.

Terug naar boven

Maatregelen 

Algemene maatregelen voor alle koeltorens

Exploitanten van bestaande koeltorens die in gebruik zijn op 4 mei 2007 moeten volgende maatregelen nemen:

• Er is sinds uiterlijk 4 mei 2008 een beheersplan opgesteld.
• Het meldingsformulier voor een inrichting met koeltoren is ten laatste op 4 mei 2008 ingediend bij de afdeling Toezicht Volksgezondheid van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.
• Bij aanpassingen aan de koeltoren is er steeds een conformiteitsattest ter inzage.

Exploitanten van bestaande koeltorens die nog niet in gebruik waren op 4 mei 2007 moeten volgende maatregelen nemen:

• Er moet een beheersplan opgesteld worden vóór de eerste ingebruikname van de installatie.
• Het meldingsformulier voor een inrichting met koeltoren moet ingediend worden bij de afdeling Toezicht Volksgezondheid vóór de eerste ingebruikname van de installatie.
• Bij aanpassingen aan de koeltoren is er steeds een conformiteitsattest ter inzage.

Exploitanten van nieuwe koeltorens moeten volgende maatregelen nemen:

• Be koeltoren moet gebouwd en geëxploiteerd worden volgens de Best Beschikbare Technieken (BBT).
• Er moet een beheersplan opgesteld worden vóór de eerste ingebruikname van de installatie.
• Het meldingsformulier voor een inrichting met koeltoren moet ingediend worden bij de afdeling Toezicht Volksgezondheid vóór de eerste ingebruikname van de installatie.
• Er is steeds een conformiteitsattest ter inzage beschikbaar.

Specifieke maatregelen voor koeltorens met natuurlijke trek die gebruik maken van oppervlaktewater

• Vanaf 1 juni tot en met 15 oktober: constante temperatuurcontrole van het oppervlaktewater dat naar de koeltoren gaat.
• Jaarlijks in de periode van 1 juni tot 15 oktober: afname van minstens 2 stalen in de aanvoerleiding van het water dat in de koeltoren met lucht in contact komt.
  • 1ste staal: vóór 15 juli en nadat de temperatuur van het oppervlaktewater veertien dagen continu boven de 20°C ligt.
  • 2de staal: in het midden van de resterende periode tot 15 oktober.
• Controle van de stalen op legionella spp.
• De staalname en analyse verlopen volgens de methode voor koeltorenbemonstering en -wateranalyse, beschreven in de erkenning van het geaccrediteerde of erkende laboratorium dat de analyse uitvoert. 

Specifieke maatregelen voor koeltorens met geforceerde trek die gebruikmaken van oppervlaktewater

• Vanaf 1 juni tot en met 15 oktober: constante temperatuurcontrole van het oppervlaktewater dat naar de koeltoren gaat.
• Jaarlijks in de periode van 1 juni tot 15 oktober: afname van minstens 2 stalen in de aanvoerleiding van het water dat in de koeltoren met lucht in contact komt.
  • 1ste staal: vóór 15 juli en nadat de temperatuur van het oppervlaktewater veertien dagen continu boven de 20 °C ligt.
  • 2de staal: in het midden van de resterende periode tot 15 oktober.
• Controle van de stalen op legionella spp.
• De staalname en de analyse verlopen volgens de methode voor koeltorenbemonstering en -wateranalyse, beschreven in de erkenning van het geaccrediteerde of erkende laboratorium dat de analyse uitvoert.

Specifieke maatregelen voor koeltorens die niet met oppervlaktewater werken

• Minstens 1 keer per jaar moet een onderhoud uitgevoerd worden.
• Elk jaar moeten in de aanvoerleiding van de koeltoren minstens 2 stalen genomen worden van water dat in de toren met de lucht in contact komt.
• Bij koeltorens die een heel jaar in dienst zijn, moet 1 staal genomen worden in de periode tussen 1 april en 31 mei, en 1 staal in de periode tussen 15 juli en 15 september.
• Bij koeltorens die jaarlijks slechts een beperkte periode in werking zijn, moet een staal genomen worden minstens 2 weken na opstart van de koeltoren, en een staal midden in de bedrijfsperiode.
• De stalen moeten gecontroleerd worden op legionella spp.
• De staalname en de analyse verlopen volgens de methode voor koeltorenbemonstering en -wateranalyse, beschreven in de erkenning van het geaccrediteerde of erkende laboratorium dat de analyse uitvoert.

Terug naar boven

Best Beschikbare Technieken 

Nieuwe koeltorens moeten gebouwd en geëxploiteerd worden volgens de Best Beschikbare Technieken (BBT).

Hiervoor wordt ook verwezen naar een Europese BBT-studie (BREF) "Reference Document on the application of Best Available Techniques to Industrial Cooling Systems". Die studie kunt u terugvinden op de website van the European IPPC Bureau.

Terug naar boven

Staalname 

De exploitant van een koeltoren moet voortaan stalen nemen om het aantal legionellakiemen in het koelwater te bepalen. De genomen stalen moeten geanalyseerd worden op Legionella spp. De staalname en de analyse van de stalen verlopen volgens de methode voor koeltorenbemonstering en koelwateranalyse die beschreven wordt in de erkenning van het geaccrediteerde of erkende laboratorium dat de analyse uitvoert.

In het Legionellabesluit worden drempelwaarden geformuleerd; bij overschrijding van die waarden moeten acties ondernomen worden. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de drempelwaarden en acties voor de verschillende soorten koeltorens.

Drempelwaarden en acties voor koeltorens met natuurlijke trek die gebruik maken van oppervlaktewater 

Terug naar boven

Meer info 

• Op de website van het departement Leefmilieu, Natuur en Energie van de Vlaamse overheid vindt u een overzicht van de erkende labo’s voor legionella-analyse. De labo’s erkend voor legionella-analyse zijn terug te vinden onder parameter k1.
• Op de website van The European IPPC Bureau kunt u de Europese BBT-studie (BREF) "Reference Document on the application of Best Available Techniques to Industrial Cooling Systems" terugvinden.

Terug naar boven